Polska Strefa Inwestycji – nowy rozdział w inwestycjach

Rok 2018 przyniósł fundamentalną zmianę w polskiej polityce wspierania inwestycji. Po ponad dwudziestu latach funkcjonowania Specjalnych Stref Ekonomicznych, które zostały utworzone w latach dziewięćdziesiątych w celu stymulowania rozwoju gospodarczego, wprowadzono Polską Strefę Inwestycji (PSI). Ta zmiana nie była jedynie kosmetyczną modyfikacją istniejącego systemu, lecz rewolucyjnym przeobrażeniem filozofii wspierania przedsiębiorczości w Polsce. Jak działać w ramach Polskiej Strefy Inwestycji? Czy dziś to rozwiązanie jest równie dobre we wspieraniu nowych inwestycji jak strefy ekonomiczne?

Przyczyny zmian – dlaczego PSI musiała zastąpić SSE?

Transformacja systemu strefowego nie była przypadkowa, lecz wynikała z kilku istotnych czynników, które nakazywały modernizację dotychczasowych rozwiązań. Kluczowym problemem była spadająca atrakcyjność inwestycyjna SSE z uwagi na zbliżający się koniec tego programu pomocowego, który ma nastąpić w 2026 roku. Powyższy termin sprawiał, że inwestorzy coraz częściej wstrzymywali się z podejmowaniem długoterminowych decyzji, obawiając się braku ciągłości wsparcia.

Równie istotną przesłanką była potrzeba zwiększenia elastyczności i dostępności systemu pomocy publicznej. Tradycyjny model strefowy, choć skuteczny, niósł ze sobą ograniczenia terytorialne, które nie zawsze odpowiadały rzeczywistym potrzebom gospodarki. PSI wprowadziła nowe zasady wsparcia inwestycji, które mają na celu zwiększenie konkurencyjności polskiej gospodarki oraz przyciągnięcie jeszcze większej liczby inwestorów.

Rewolucyjna zmiana zasięgu terytorialnego

Najważniejszą i najbardziej rewolucyjną różnicą między starym a nowym systemem jest zniesienie ograniczeń terytorialnych. Główna różnica między PSI i SSE polega na tym, że Polska Strefa Inwestycji nie jest ograniczona terytorialnie do konkretnych obszarów, więc dotyczy całego kraju. W dużym uproszeniu możemy powiedzieć, że teraz cała Polska stała się specjalną strefą ekonomiczną.

Ta zmiana ma ogromne znaczenie praktyczne. Podczas gdy w systemie SSE przedsiębiorcy musieli lokalizować swoje inwestycje na ściśle określonych terenach, często oddalonych od optymalnych lokalizacji biznesowych, PSI umożliwia realizację inwestycji w dowolnym miejscu na terenie kraju. Oznacza to, że firmy mogą wybierać lokalizacje w oparciu o kryteria ekonomiczne, logistyczne czy kadrowe, a nie o dostępność gruntów w strefie ekonomicznej.

Ciągłość systemu przy zachowaniu nowych możliwości

Wprowadzenie PSI nie oznaczało jednak całkowitego zerwania z dotychczasowym systemem. Polska Strefa Inwestycji zastąpiła SSE, co spowodowało, że aktualnie nie ma możliwości uzyskania nowego zezwolenia na inwestycję w ramach SSE.

Inwestor planujący inwestycję może natomiast ubiegać się o korzyści podatkowe w ramach PSI. Natomiast inwestorzy, którzy posiadają wcześniejsze decyzje w ramach SSE, mogą nadal z nich korzystać do końca okresu obowiązywania swoich zezwoleń.

Nowy instrument udzielania pomocy regionalnej dla inwestycji (Decyzja o wsparciu — DoW) funkcjonuje na analogicznych do regulacji SSE zasadach, co zapewnia pewną ciągłość i przewidywalność dla inwestorów znających dotychczasowy system. Podstawowe mechanizmy wsparcia, takie jak zwolnienia podatkowe, zostały zachowane, choć w zmodyfikowanej formie.

Skuteczność nowego systemu

Pierwsze lata funkcjonowania Polskiej Strefy Inwestycji przyniosły pozytywne rezultaty, które potwierdzają słuszność wprowadzonych zmian. Analiza danych uzyskanych z Ministerstwa Rozwoju i Technologii wskazuje na duży potencjał i efektywność nowego instrumentu wsparcia.

W ciągu pięciu lat działania Polska Strefa Inwestycji okazała się niemal równie skuteczna co obowiązujące przez 24 lata SSE. W 2024 roku spółki zarządzające Specjalnymi Strefami Ekonomicznymi wydały 551 decyzji o wsparciu na deklarowaną wartość inwestycji 15,5 mld zł, dzięki którym powstanie niemal 4 tysiące nowych miejsc pracy – 72 proc. wydanych decyzji przypada na polskich przedsiębiorców z sektora MŚP. Łącznie w ramach PSI od września 2018 r. do 31 grudnia 2024 r. wydano w sumie 3 054 Dow na łącznie 132,5 mld zł co przekłada się 51 924 nowych miejsc pracy. Te liczby świadczą o dużym zainteresowaniu nowym instrumentem wspierania inwestycji.

Implikacje dla polskiej gospodarki

Wprowadzenie Polskiej Strefy Inwestycji w miejsce tradycyjnych SSE ma szersze implikacje dla rozwoju polskiej gospodarki. Zniesienie barier terytorialnych oznacza większą elastyczność w planowaniu inwestycji i możliwość lepszego wykorzystania potencjału całego kraju. Inwestorzy mogą teraz podejmować decyzje lokalizacyjne w oparciu o racjonalne przesłanki biznesowe, a nie o dostępność miejsc w konkretnych strefach.

Nowy system sprzyja również bardziej równomiernemu rozwojowi regionalnemu. Zamiast koncentrowania inwestycji w wybranych obszarach strefowych, PSI umożliwia ich rozprzestrzenienie na całym terytorium Polski, co może przyczynić się do zmniejszenia dysproporcji rozwojowych między poszczególnymi regionami.

Nowy system zachowuje sprawdzone mechanizmy pomocy publicznej, jednocześnie eliminując największe ograniczenia poprzedniego modelu. Program umożliwia firmom realizującym nowe inwestycje na terenie całej Polski uzyskanie zwolnienia z podatku dochodowego na okres 10-15 lat, w wysokości nawet do 70% wartości planowanej inwestycji.

Wprowadzenie PSI oznacza również, że Polska dostosowuje swoje narzędzia wspierania inwestycji do współczesnych wyzwań gospodarczych i oczekiwań inwestorów. W dobie globalizacji i szybkich zmian technologicznych elastyczność i dostępność systemu wsparcia stają się kluczowymi czynnikami konkurencyjności kraju na arenie międzynarodowej.

Polska Strefa Inwestycji reprezentuje więc ewolucję polskiej polityki inwestycyjnej – od systemu opartego na wydzielonych enklawach gospodarczych do kompleksowego programu obejmującego całe terytorium kraju. Ta zmiana, choć może wydawać się techniczna, ma fundamentalne znaczenie dla sposobu, w jaki Polska przyciąga i wspiera inwestycje, tworząc nowe możliwości rozwoju dla przedsiębiorstw i całej gospodarki.

Wsparcie dla biznesu w ramach Polskiej Strefy Inwestycji

Łódzki Dom Biznesu od lat działa na rzecz przedsiębiorców, wspiera małych i średnich przedsiębiorców, duże jednostki, inwestorów i firmy z różnych sektorów i branż. Jedną z naszych specjalizacji jest pomoc w uzyskaniu wsparcia w ramach PSI, a kiedyś SSE.

Przygotowujemy kompletny plan działania, by inwestor mógł wystąpić o decyzję o wsparciu nowej inwestycji. To dużo więcej niż wsparcie formalne; to całościowa strategia, analiza możliwości, kryteriów ilościowych, jakościowych, lokalizacji, dostępnych ulg podatkowych – wszystko po to, by przedsiębiorstwo było gotowe do działania w ramach Polskiej Strefy Inwestycji.